Uykuda kaybolmuş bir parçanın var olduğu düşüncesi, itiraf etmek gerekir ki, çok hoş ve de kışkırtıcı bir düşüncedir. Çünkü karanlık, biraz da içinde çok güçlü bir ışığın yeniden ortaya çıkmasını beklemekten başka bir şey yapmadığımız "düşman bir yer" olarak görülebilir. Şunu unutmamak gerekir, belki: Nasıl ki güneş, ışık enerjisinin yüksek olduğu anlarda yıldızları örtüyor, görünmez kılıyorsa, karanlık, alacakaranlık da bilinç türlerini engelleyebilir.

Bu konuda temel kavramlardan birini 16.yy.da yaşayan İspanyol mistiği Aziz John geliştirir. Öne sürdüğü "ruhun karanlık gecesi" deyimi birçok taşı yerinden oynatır. Genel kanıları allak bullak eder. Aziz John'un sözünü ettiği ve çocukluktan beri geliştirilen/değiştirilen maskeyi parçalayan ruhun karanlık gecesi, risk almaya değer bir eşiktir.

Bu eşiğe, eski Çin'de wei chi, yani "kriz anı", "tehlike anı" denirdi. Ne ki wei chi, "seçim anı" ve "fırsat anı" olarak da yorumlanırdı. Bilgi çağında rasyonel akıl, tercihini genellikle risksiz olandan yana yaparken, o dönemde risk alma yönelimi yüksekti. Örneğin uyku, tılsımlı bir durumdu ve rüyalar, sadece bedensel ve zihni bozuklukları düzeltmenin yolu değil, aynı zamanda esrara açılan bir kapıydı.

Eski bir Mısır metninde, "Tanrı, rüyaları, gözleri karanlıkta olan (uyuyan) kişiye yol göstermek için yaratmıştır." yazılıdır. Bununla, sanırım şu denmek istenmektedir: Rüyalar, insanı bilinçsiz uykusundan uyandırıp yeni bir bilinç kapısının eşiğine bırakır. O halde tarih boyunca rüyalara atfedilen "yaratıcı esinin ve uyanık zihin tarafından elde edilemez olan bilginin kaynağı" yakıştırmasında haklılık payı vardır.